Spænskan á Kanaríeyjum – saga, hreimur og menning

Spænskan á Kanaríeyjum – saga, hreimur og menning

3. hluti af 3 í greinaröð Nám og Kúltúr um Kanaríeyjar

2. Hluti af 3 í greinaröð Nám og Kúltúr um Kanaríeyjar

1. Hluti af 3 í greinaröð Nám og Kúltúr um Kanaríeyjar

Kanaríeyjar eru hluti af Spáni, en saga þeirra, staðsetning og tengsl við önnur lönd hafa gert menningu eyjanna nokkuð frábrugðna því sem margir tengja við spænska meginlandið. Þetta á líka við um tungumálið. Spænskan sem töluð er á Tenerife og öðrum Kanaríeyjum hefur sinn eigin blæ og fyrir þá sem læra spænsku getur verið áhugavert að vita hvers vegna hún hljómar stundum öðruvísi en spænskan í Madrid eða norðar á Spáni.

Munurinn er þó ekki sá að á Kanaríeyjum sé töluð einhver „önnur spænska“. Grunnurinn er sá sami. Það eru fyrst og fremst framburður, ákveðin orð og nokkur einkenni í daglegu tali sem gefa kanarískri spænsku sérstakan karakter. Fyrir tungumálanema á spænskunámi á Tenerife verður þessi fjölbreytileiki hluti af upplifuninni.

Eyjar með sögu sem hófst löngu fyrir komu Spánverja

Áður en Evrópumenn lögðu Kanaríeyjar undir sig bjuggu þar frumbyggjar með eigin menningu og tungumál. Á Tenerife eru þeir yfirleitt þekktir undir heitinu Guanche, þótt frumbyggjahópar eyjanna hafi ekki allir verið eins.

Á 15. öld tóku Kastilíumenn eyjarnar smám saman yfir og Tenerife var síðasta stóra eyjan sem komst undir kastilísk yfirráð. Með landvinningunum breyttust samfélög eyjanna mikið, en eldri menningararfurinn hvarf ekki með öllu.

Á Kanaríeyjum má enn finna fjölmörg örnefni og orð sem eiga rætur að rekja til tímans fyrir komu Spánverja. Nafnið Teide, fjallið sem gnæfir yfir Tenerife, er eitt af þeim nöfnum sem minna á eldri sögu eyjunnar. Arfleifð frumbyggjanna sést einnig í mat, hefðum og sterkri staðbundinni sjálfsmynd.

Andalúsísk áhrif mótuðu spænskuna

Eftir landvinningana fluttist fólk til eyjanna frá ýmsum svæðum á Íberíuskaga. Sérstaklega mikil áhrif komu frá Andalúsíu í suðurhluta Spánar. Einnig settist fólk af portúgölskum uppruna að á eyjunum og hafði sitt að segja um menningu og orðaforða.

Andalúsísku áhrifin skipta miklu þegar spænskan á Kanaríeyjum er skoðuð, því mörg einkenni hennar má einnig finna í suðurspænskum mállýskum.

Eitt skýrasta dæmið er svokallað seseo. Í stórum hluta Spánar er gerður greinarmunur í framburði á s og z eða c á undan e og i. Á Kanaríeyjum er þessi greinarmunur almennt ekki til staðar.

Orðið gracias hljómar því nær því sem við þekkjum úr flestum löndum Suður-Ameríku en framburðinum sem heyrist til dæmis í Madrid.

Kanaríeyjar urðu brú milli Evrópu og Ameríku

Staðsetning Kanaríeyja hafði gríðarleg áhrif á þróun þeirra. Eyjarnar liggja undan vesturströnd Afríku og urðu snemma mikilvægur viðkomustaður skipa sem sigldu frá Evrópu yfir Atlantshafið til Ameríku.

Með tímanum mynduðust sérstaklega sterk tengsl milli Kanaríeyja og Kúbu, Venesúela og Karíbahafsins. Fjöldi Kanaríbúa flutti vestur um haf og margir sneru síðar aftur heim.

Fólk, vörur, menning og tungumál ferðuðust því í báðar áttir yfir Atlantshafið í margar aldir. Þess vegna kemur það mörgum á óvart hversu mikið spænskan á Kanaríeyjum getur stundum minnt á spænskuna í Karíbahafi og norðurhluta Suður-Ameríku.

Þetta er ekki tilviljun. Kanarísk spænska og margar mállýskur í Ameríku deila bæði sögulegum rótum í suðurspænsku og löngum tengslum sín á milli.

„Ustedes“ í stað „vosotros“

Annað atriði sem nemendur taka fljótt eftir er notkun orðsins ustedes.

Á spænska meginlandinu er algengt að nota vosotros þegar talað er óformlega við fleiri en eina manneskju. Á Kanaríeyjum er hins vegar ustedes almennt notað í stað vosotros, rétt eins og í nær allri Suður-Ameríku.

Fyrir þann sem hefur áður lært spænsku í Rómönsku Ameríku getur tungumálið á Tenerife því stundum virst kunnuglegra en spænskan í Madrid.

Mýkri hljómur í daglegu tali

Annað einkenni sem heyrist oft í kanarískri spænsku er að ákveðin samhljóð verða mýkri í hröðu og óformlegu tali.

Sérstaklega getur s í lok atkvæða orðið mjög veikt eða jafnvel hljómað eins og létt h. Þetta er einnig algengt í Andalúsíu og víða í Karíbahafinu.

Fyrir nemanda sem er vanur mjög skýrum kennslubókarframburði getur daglegt samtal því fyrst hljómað hraðara og mýkra. Eftir smá tíma venjast flestir þessu og það verður hluti af því að læra að skilja spænsku eins og hún er raunverulega töluð.

Í greininni Einn dagur á Tenerife – spænskunám má sjá hvernig nemandi fær tækifæri til að nota spænskuna utan kennslustofunnar í venjulegu daglegu lífi.

Orð sem segja sögu eyjanna

Kanarísk spænska hefur einnig sitt eigið orðaforða. Sum orð eiga rætur í tungumálum frumbyggja, önnur tengjast Portúgal og enn önnur hafa borist yfir Atlantshafið frá Ameríku.

Þetta endurspeglar sögu eyjanna vel. Kanaríeyjar hafa um aldir verið staður þar sem ólíkir menningarheimar hafa mæst.

Matarmenningin sýnir þetta líka. Gofio, ristað kornmjöl sem á sér langa sögu á eyjunum, er enn mikilvægur hluti kanarískrar matarmenningar. Sama má segja um ýmsar hefðir, hátíðir og örnefni sem tengja nútíma Kanaríeyjar við fortíð þeirra.

Kom tungumál frumbyggjanna kanaríska hreimnum af stað?

Það er freistandi að tengja sérstakan hreim Kanaríeyja beint við tungumál frumbyggjanna, en það væri of mikil einföldun.

Áhrif frumbyggjatungumála sjást skýrast í örnefnum, einstökum orðum og menningararfi. Mörg helstu einkenni nútíma kanarískrar spænsku tengjast hins vegar sterkari böndum við Andalúsíu, fólksflutningum og aldalöngum samskiptum við Ameríku.

Hreimurinn segir þannig sögu eyjanna á sinn hátt: sögu staðar sem liggur landfræðilega nálægt Afríku, tilheyrir Evrópu og hefur um aldir haft sterk tengsl vestur yfir Atlantshafið.

Er erfiðara að læra spænsku á Tenerife?

Nei. Nemendur á tungumálaskólum læra spænsku sem nýtist þeim hvar sem er í spænskumælandi heiminum. Kennslan byggir á málfræði, orðaforða, hlustun og talmáli og nemendur eru settir í hópa eftir getustigi.

Munurinn kemur fyrst og fremst í ljós þegar farið er út úr skólastofunni. Á kaffihúsi, í verslun eða í samtali við heimamenn fær nemandinn tækifæri til að heyra hvernig spænskan er töluð í raunverulegu samfélagi.

Það getur verið kostur fremur en galli. Markmiðið með tungumálanámi erlendis er ekki aðeins að skilja kennarann heldur einnig að geta átt samskipti við fólk með mismunandi hreim og talhraða.

Þeir sem eru að velta fyrir sér hvaða nám hentar best geta skoðað samanburð á spænskunámskeiðum á Tenerife eða farið beint á yfirlitið yfir öll spænskunámskeið á Tenerife.

Tenerife – meira en sól og strendur

Margir velja Tenerife vegna loftslagsins, strandanna og þess að hægt er að njóta útiveru stóran hluta ársins. En eyjan hefur miklu meira að bjóða.

Saga Tenerife tengir saman frumbyggjamenningu, spænska landvinninga, Evrópu, Afríku og Ameríku. Þetta sést í byggingarlist, mat, tónlist, örnefnum og tungumálinu sem heyrist á götunum.

Fyrir þann sem kemur til Tenerife til að læra spænsku verður tungumálanámið því líka leið til að kynnast sögu og menningu eyjunnar. Þú lærir spænsku í kennslustofunni en fyrir utan hana færðu að heyra eina áhugaverðustu útgáfu spænskunnar í Evrópu.

Ef þú ert að skoða námsdvöl geturðu einnig lesið um verð og skipulag spænskunáms á Tenerife og hvernig gisting með tungumálanámi er skipulögð.

Greinaröðin um Kanaríeyjar

1. hluti: Kanaríeyjar og tungumálanám – spænskunám á Tenerife
2. hluti: Væri ekki snjallt að læra spænsku á Kanaríeyjum?
3. hluti: Spænskan á Kanaríeyjum – saga, hreimur og menning